400.00 Estate Planning

 

mr. I.H.C.M. van Kasteren, fiscalist/estate planner

Iemands vermogen kan op twee tijdstippen overgedragen worden, tijdens het leven en na het overlijden. De diverse mogelijkheden van vermogensoverheveling tijdens het leven zijn hiervoor besproken.

In dit hoofdstuk wordt verder ingegaan op de mogelijkheden van vermogensoverheveling na het overlijden. Zoals uit het navolgende zal blijken, kan er op verscheidene manieren vermogen overgeheveld worden met de daarbij behorende fiscaalrechtelijke gevolgen. Uitgangspunt dient in eerste instantie altijd nog de wens van de erflater te zijn. Vervolgens kan dan gekeken worden hoe een en ander zowel civielrechtelijk als fiscaalrechtelijk zo aantrekkelijk mogelijk kan plaatsvinden. Afhankelijk van alle wensen, feiten en omstandigheden rolt daar in de regel dan een bepaald testament uit.

In de praktijk blijkt het samenstellen van een testament met name vanwege de vele fiscaalrechtelijke aspecten toch een groter probleem dan men in eerste instantie zou verwachten. Het is daarom ook raadzaam om dit tezamen met een notaris en een fiscalist te bekijken. Voordat een testament kan worden uitgevoerd is het van belang om vast te stellen wie de erfgenamen zijn (de zogeheten erfstelling). Wanneer er geen testament is opgesteld, of wanneer er in een testament niet afgeweken wordt van de wettelijke regeling erft de langstlevende echtgenoot (geregistreerde partner) altijd een zogeheten kindsdeel. Als er bijvoorbeeld twee kinderen zijn dan verkrijgt de langstlevende 1/3 deel van de nalatenschap. Men is in het algemeen gezegd, niet verplicht om een echtgenoot als erfgenaam te benoemen. Een echtgenoot wordt – in tegenstelling tot kinderen – niet beschermd in de vorm van een legitieme portie. Om echter onder het huidige erfrecht bepaalde vormen van testamentaire makingen te kunnen toepassen, is het noodzakelijk dat de begunstigde – in casu de langstlevende – erfgenaam is, al is het maar voor 1/1000e deel.

Soorten testamenten
Vermogensoverheveling na het overlijden is mogelijk door het opmaken van een testament. Testamenten kunnen worden onderscheiden in:
• verzorgingstestamenten;
• overige testamenten.

De verzorgingstestamenten betreffen met name de navolgende testamenten:
• het langstlevende testament met ouderlijke boedelverdeling;
• het vruchtgebruik(keuzelegaat)testament;
• het gecombineerde (flexibele) testament.
De overige testamenten kunnen allerlei soorten testamenten zijn, zoals bijvoorbeeld:
• het ik-opatestament (en de variaties daarop, zie ook nadere toelichting);
• het alleenstaandentestament;
• het stiefoudertestament.

Alvorens de diverse testamentvormen te behandelen en (cijfermatig) met elkaar te vergelijken, volgt eerst een uiteenzetting van de fiscale/financiële gevolgen ingeval er geen testament gemaakt is en dus het wettelijke erfrecht
(versterferfrecht) van toepassing is. Met het oog op de vergelijkbaarheid wordt zowel hier als later, bij de diverse testamentvormen gebruikgemaakt van één en hetzelfde voorbeeld. Uitgegaan wordt van het huidige erfrecht.