Augustus 2011 - Wijzigingen in het huwelijksvermogensrecht

Mr. Iris Kunst-Kersting

Vele jaren is gestudeerd op aanpassing van het huwelijksvermogensrecht, met name de algehele gemeenschap van goederen. Er zijn slechts enkele landen in de wereld die de algehele gemeenschap van goederen kennen, het is dan ook een bijzondere rechtsfiguur. Toch zijn de wijzigingen die nu worden doorgevoerd niet zo verstrekkend als door de commissie van deskundigen was voorgesteld.

Aanvankelijk was er zelfs sprake van dat de algehele gemeenschap van goederen niet langer zou bestaan. In deze bijdrage wordt ingegaan op de veranderingen die ingaan per op nader te bepalen datum, maar vermoedelijk uiterlijk op 1 januari 2012.

Een kort overzicht

Indien voor het sluiten van het huwelijk geen huwelijksvoorwaarden worden opgemaakt, dan is na het huwelijk sprake van een algehele gemeenschap van goederen. In deze algehele gemeenschap vallen alle tegenwoordige en toekomstige goederen van ieder van de echtgenoten. Ook alle schulden moeten door de gemeenschap gedragen worden.

Bepaalde vermogensbestanddelen behoren niet tot de gemeenschap van goederen:

- geërfde of geschonken goederen waarvan door de erflater of schenker bepaald is dat zij buiten de gemeenschap vallen (onder een uitsluitingsclausule verkregen);

- het recht van vruchtgebruik op (delen van) de nalatenschap in bepaalde situaties;

- goederen en schulden die aan een van de echtgenoten op een bijzondere wijze verknocht zijn, voor zover die verknochtheid zich tegen het in de gemeenschap vallen verzet. Deze situatie doet zich niet zo vaak voor;

- pensioenrechten .

De huidige algehele gemeenschap van goederen heet straks 'gemeenschap van goederen', de toevoeging 'algehele' verdwijnt dus. Door de aangegeven uitzonderingen is feitelijk ook geen sprake van een algehele gemeenschap. De belangrijkste wijzigingen som ik hierna op.

Bestuursbevoegdheid

Momenteel is alleen de echtgenoot van wiens zijde een goed in gemeenschap is gevallen bestuursbevoegd. Straks worden beide echtgenoten bestuursbevoegd ten aanzien van in de gemeenschap vallende goederen. Bij goederen op naam blijft echter alleen de echtgenoot bestuursbevoegd op wiens naam dat goed staat.

Zaaksvervanging

Gekochte goederen die voor meer dan de helft worden gefinancierd met eigen vermogen (verkrijgen met een uitsluitingsclausule), worden eigendom van de koper. Die goederen maken geen onderdeel uit van de gemeenschap van goederen.

Ook is het mogelijk dat een erflater of schenker in zijn testament of bij de schenking bepaald dat hetgeen uit zijn nalatenschap of schenking wordt verkregen vermogen blijft van de erfgenaam of begiftigde. Als echter niet uitdrukkelijk was aangegeven dat de vruchten van het verkregen vermogen eveneens uitgesloten waren, worden deze momenteel wel onderdeel van een verrekening. Dit is na de wetswijziging niet langer het geval.

Ontbinding van de gemeenschap

Na invoering van de wetswijziging wordt de gemeenschap ontbonden op het moment dat het verzoek tot echtscheiding is ingediend bij de rechtbank, dus niet meer op het moment dat de echtscheiding wordt ingeschreven bij de burgerlijke stand. De echtelieden zijn straks vanaf het indienen van het verzoek niet meer hoofdelijk aansprakelijk voor schulden die door de ander worden gemaakt.

Afscherming vermogen na echtscheiding

Na ontbinding van de gemeenschap blijft het privé-vermogen van elke echtgenoot afgeschermd voor uitwinning door schuldeisers ten behoeve van gemeenschapsschulden Slechts datgene wat een der echtgenoten heeft verkregen als gevolg van de ontbinding van de gemeenschap is vatbaar voor verhaal; onder het huidige recht kunnen schuldeisers ook privé-vermogen uitwinnen ten behoeve van gemeenschapsschulden.

Aanpassen huwelijksgoederenregime

Thans is voor het wijzigen van het huwelijksgoederenregime een rechterlijke beschikking noodzakelijk, een notaris kan volstaan met het opmaken of wijziging van huwelijksvoorwaarden. Na de wetswijziging is rechterlijke goedkeuring niet meer nodig. Het wordt dus mogelijk dat een notaris op het sterfbed een wijziging in het huwelijksgoederenregime bewerkstelligt.

Huwelijksgoederenregime en dga

Vaak kiezen ondernemers er voor om, al dan niet tijdens het huwelijk, huwelijksvoorwaarden op te maken. Dit heeft te maken met aansprakelijkheid voor schulden uit een onderneming, hiervoor willen ze hun echtgenoot beschermen. Als middels een vennootschap wordt gehandeld is deze noodzaak doorgaans niet aanwezig.

Als een bankier echter zekerheden in privé vraagt kan het toch gewenst zijn om huwelijksvoorwaarden op te stellen. De huidige veranderingen in de wetgeving maken het makkelijker om huwelijksvoorwaarden te wijzigen, dat biedt meer flexibiliteit. Toch is het nog steeds niet eenvoudig aangezien bezittingen en schulden van de echtgenoten zorgvuldig zullen moeten worden geïnventariseerd