September 2009 - Prinsjesdag 2009: De DGA onder een fiscaal vergrootglas (Fiscaal pakket DGA)

Prinsjesdag 2009: De DGA onder een fiscaal vergrootglas (Fiscaal pakket DGA)

Onderzoek toont aan dat er momenteel ruim 200.000 DGA's in Nederland zijn: een op de vijf ondernemers is dus DGA. Net als hun collega-ondernemers in de inkomstenbelasting zijn deze DGA's van groot belang voor de Nederlandse economie. Dat erkent ook onze staatssecretaris van Financiën. Hij heeft daarom een aantal voorstellen aangekondigd ter verbetering van de fiscale positie van de DGA. In de op 6 mei gepubliceerde 'Notitie Fiscale positie directeur-grootaandeelhouder' belicht hij diverse fiscale knelpunten.

De gesignaleerde problemen betreffen zowel de inkomstenbelasting als de loonsfeer. Ook de vennootschapsbelasting, de sociale zekerheid en de Pensioenwet komen aan bod.

Urgente knelpunten
De staatssecretaris wil een deel van deze knelpunten al op korte termijn opruimen: de notitie omvat daarom een aantal mogelijke oplossingen. De definitieve vormgeving daarvan volgt op relatief korte termijn, want deze voorstellen krijgen een plaatsje in het wetsvoorstel Belastingplan 2010. Indien de Tweede en de Eerste Kamer akkoord gaan, kunnen die maat-regelen al per 1 januari 2010 in werking treden. Het betreft de voorstellen voor:

de invoering van een doorschuiffaciliteit voor schenking van aanmerkelijkbelang (ab)-aandelen;
een uitstelfaciliteit bij overdracht van ab-aandelen;
een viertal verzachtingen in de terbeschikkingstellingsregeling (tbs-regeling);
het laten vervallen van de gebruikelijkloonregeling als dit loon beneden de € 5.000 valt.

Deze voorstellen worden hierna besproken. Overigens heeft de notitie niet alleen 'zoete' kanten. Een van de zure zaken is de mededeling van de staatssecretaris dat openstelling van het regime van de fiscale beleggingsinstelling (fbi) voor de DGA niet wordt overwogen.

Uniformering begrippen
Andere (knel)punten vereisen volgens de staatssecretaris minder spoed of meer onderzoek. Een van die knelpunten betreft het ontbreken van uniformiteit bij de in de uiteenlopende fiscale regelgeving gehanteerde begrippen voor de DGA en het aanmerkelijkbelang. Een voorstel voor wijziging van bijvoorbeeld het DGA-begrip voor de werknemersverzekeringen komt daarom later.

Bij het DGA-begrip voor de werknemersverzekeringen staat momenteel de houder van ten minste de helft van de stemrechten in de algemene vergadering van aandeelhouders centraal. De staatssecretaris overweegt evenwel dit criterium te vervangen door een toetsing aan een percentage van het ge-plaatste aandelenkapitaal. Wellicht geldt dan dezelfde eis als voor de Pensioenwet, kort gezegd: ten minste 10% van het geplaatste aandelenkapitaal. Door een dergelijke wijziging zouden sommige DGA's niet langer onder de werknemersverzekeringen vallen. Dat heeft natuurlijk ingrijpende gevolgen.

Vanwege het huidige economische klimaat lijkt het het kabinet beter om deze begripsaanpassing binnen de werknemersverzekeringen pas op een later moment door te voeren, bijvoorbeeld in 2011.

Doorschuiffaciliteit bij schenking ab-aandelen
Om een meer gelijke fiscale behandeling tussen schenken en vererven van ab-aandelen te verkrijgen, wordt voor het schenken van ab-aandelen een doorschuiffaciliteit gecreëerd. Deze faciliteit wordt beperkt tot vennootschappen die een materiële onderneming drijven. In het volgende artikel van deze DGA Fiscaal wordt dit onderdeel van de voorstellen nader besproken.

Uitstelfaciliteit bij overdracht van ab-aandelen
Momenteel bevat de Invorderingswet een uitstelfaciliteit voor de verschuldigde inkomstenbelasting bij overdracht van ab-aandelen aan een verkrijger binnen de familiekring, mits deze geschiedt door schenking of schuldig blijven van de overdrachtsprijs. Op grond van deze tegemoetkoming kan voor ten hoogste tien jaar uitstel van betaling worden gekregen. Voorge-steld wordt om deze faciliteit op twee onderdelen te wijzigen:

De beperking tot de familiekring komt te vervallen. Door deze uitbreiding ontstaat een parallel met de nog in te voeren doorschuiffaciliteit bij schenking van de ab-aandelen;
De uitstelfaciliteit wordt beperkt tot situaties van overdracht van ab-aandelen tegen het schuldig blijven van de overdrachtsprijs. Deze inperking is logisch nu er een nieuwe faciliteit wordt gecreëerd voor schenking.

Verzachtingen tbs-regeling
Ter voorkoming van arbitrage tussen box 1 en box 3 is de tbs-regeling in de ogen van de wetgever onmisbaar. Toch leidt deze regeling tot heel wat hoofdbrekens. Niet alleen de reikwijdte van de regeling leidt tot fricties – zie bijvoorbeeld de problematiek omtrent de verbonden personen in DGA Fiscaal maart 2008 – maar ook het onevenwichtige karakter ervan.

Zo dient de tbs-er zijn resultaat te bepalen volgens de regels van de fiscale winstbepaling. Dat betekent dat alle daarin opgenomen (afschrijvings)be-perkingen onverkort van kracht zijn. Toch zijn de meeste faciliteiten in de winstsfeer doorgaans niet toegankelijk voor tbs-ers. In de literatuur wordt een tbs-er daarom vaak aangeduid als een fiscale loser.

Voor deze tbs-er heeft de staatssecretaris vier welkome verzachtingen in petto.

1. Eenmalig 'gratis' inbrengen pand

Voor een periode van een jaar zal het mogelijk worden om eenmalig een ter beschikking gesteld pand in te brengen in de 'eigen' vennootschap die een materiële onderneming drijft. Die inbreng is geruisloos: door middel van doorschuiving van de boekwaarde wordt belastingheffing over de door de tbs-er gerealiseerde 'boekwinst' voorkomen. Deze verzachting is vooral welkom voor DGA's die per 1 januari 2001 ongewenst in de tbs-regeling zijn 'gevallen'. De inbreng kan overigens ook geschieden zonder de heffing van overdrachtsbelasting. Als een van de voorwaarden geldt dat de inbreng geschiedt tegen aandelen en de inbrenger minimaal 90% van de aandelen van de bv heeft en deze ook houdt.

2. MKB-winstvrijstelling

Bij de verlaging van het VPB-tarief hebben IB-ondernemers compensatie gekregen in de vorm van de MKB-winstvrijstelling. De tbs-er heeft die faciliteit momenteel niet. De staatssecretaris wil die onevenwichtigheid verminderen met een tegemoetkoming voor de tbs-er in de vorm van een faciliteit die soortgelijk is aan de MKB-winstvrijstelling. De andere ondernemersfaciliteiten, zoals zelfstandigen- en startersaftrek, blijven echter buiten het bereik van de tbs-er.

3. Vorming fiscale reserves

Wat betreft de ondernemingsfaciliteiten wordt voorgesteld om de herinvesteringsreserve en de kostenegalisatiereserve voortaan ook voor de tbs-regeling te laten gelden. De fiscale oudedagsreserve zal echter niet toegankelijk worden.

4. Vermogenstoets verdwijnt

Ten slotte zal de faciliteit voor uitstel van betaling voor de tbs-regeling worden versoepeld. De huidige eis dat de belastingschuldige over onvoldoende middelen beschikt om de belasting te voldoen – de zogenaamde vermogenstoets – komt te vervallen.

De staatssecretaris bespreekt ook de invloed van het huwelijksvermogensrecht op de tbs-regeling. Overeenkomstig het civiele recht achten (lagere) rechters de bestuursbevoegdheid doorslaggevend bij toedeling van het resultaat uit tbs-activiteiten. Zo kan de afwaardering van een vordering op de eigen bv geheel ten laste komen van degene op wiens naam deze vordering staat. De staatssecretaris vindt evenwel dat dit resultaat bij een hu-welijksgemeenschap aan beide echtgenoten moet worden toegerekend. Mocht de Hoge Raad anders oordelen, dan zal een wetswijziging volgen waardoor de 50-50 toedeling expliciet in de wet wordt opgenomen.

Gebruikelijkloonregeling
De staatssecretaris wijst de veelvuldige kritiek op de fictieve loonbepaling af: het straffeloos kunnen afzien van loon zou immers inhouden dat o.m. geen premie volksverzekeringen verschuldigd is. Ook het pleidooi om het gebruikelijk loon in verliessituaties op nihil te stellen, wordt afgewezen. De huidige regeling zou voldoende mogelijkheden bieden om in structurele verliessituaties het (fictieve) loon neerwaarts bij te stellen. De enige tegemoetkoming die binnen de sfeer van de loonbelasting wordt getroffen is het voorstel om de gebruikelijkloonregeling niet van toepassing te laten zijn als het gebruikelijk loon niet hoger is dan € 5.000 per jaar. Voor concernstructuren geldt die ondergrens voor het totaal van alle werkzaamheden die de DGA verricht.